"Tôi tin Phạm Nhật Vượng, Trần Bá Dương, Đặng Lê Nguyên Vũ ... nói thật về khát vọng Việt Nam (05/11/2019)

"Trong lời nói, hành động của nhiều doanh nhân Việt thể hiện về một khát vọng mang đến những điều tốt đẹp nhất cho đất nước này. Tôi tin là họ nói thật chứ không đạo đức giả hay mua chuộc kiểu dân tuý. Tôi cũng tin là họ muốn trở nên lớn hơn để giúp tổ quốc hùng cường", PGS. TS. Trần Đình Thiên, thành viên Tổ tư vấn kinh tế của Thủ tướng nói với báo Trí thức trẻ.

Hoàn thiện thể chế, chính sách, nâng cao chất lượng, hiệu quả hợp tác đầu tư nước ngoài đến năm 2030 (29/08/2019)

Ngày 20/8/2019, thay mặt Bộ Chính trị, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng vừa ký ban hành Nghị quyết số 50-NQ/TW của Bộ Chính trị về định hướng hoàn thiện thể chế, chính sách, nâng cao chất lượng, hiệu quả hợp tác đầu tư nước ngoài đến năm 2030.

Phát triển Ninh Thuận trở thành Trung tâm năng lượng tái tạo của Việt Nam (24/05/2019)

(Ninh Thuận, 24/05) Nhằm thu thập ý kiến các chuyên gia, nhà quản lý và nhất là các nhà đầu tư, làm luận cứ khoa học và cơ sở thực tiễn để xây dựng đề án thúc đẩy Ninh Thuận trở thành trung tâm năng lượng tái tạo, đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia và giúp địa phương tăng trưởng nhanh và hướng tới phát triển bền vững trong tương lai. Tỉnh Ninh Thuận phối hợp với Bộ Công thương, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam và Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam tổ chức hội thảo khoa học: “Phát triển Ninh Thuận thành Trung tâm năng lượng tái tạo của cả nước”.

Chuyên gia đề xuất Việt Nam thành lập 'Bộ Kinh tế Sáng tạo' (14/05/2019)

Chiều 13/5, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc đã dự hội nghị "Các nhà khoa học đóng góp ý kiến cho Tiểu ban Kinh tế - Xã hội của Đại hội XIII của Đảng" được tổ chức tại Viện hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam. Tham dự hội nghị ngoài các thành viên cấp cao nhất của Chính Phủ còn có các chuyên gia hàng đầu trong các lĩnh vực kinh tế-xã hội của Viện Hàn lâm KHXH Việt Nam. Đáng chú ý, tại hội nghị này, PGS.TS. Bùi Quang Tuấn - Viện trưởng Kinh tế Việt Nam đưa ra một ý tưởng khá mới mẻ và táo bạo khi đề xuất Việt Nam nên thành lập Bộ Kinh tế Sáng tạo. Ý tưởng được đưa ra dựa trên sự nhấn mạnh của chuyên gia này về kinh tế tri thức và vai trò của đổi mới sáng tạo trong việc đưa Việt Nam "hóa rồng".

Kinh tế 2018 sẽ tiếp đà tăng trưởng (17/02/2018)

Kinh tế Việt Nam 2018 được các chuyên gia kinh tế nhìn nhận sẽ tiếp đà tăng trưởng.

Chính sách nào cho mô hình kinh doanh Grab và Uber? (24/01/2018)

Hiện vẫn đang còn nhiều tranh cãi về hình thức của các mô hình Grap/Uber và đang gây lúng túng trong quản lý.

TS. Trần Đình Thiên cảnh báo về nguy cơ “bong bóng” trong năm 2018 như đã xảy ra 10 năm trước (09/01/2018)

“Năm 2018 có thể là năm xoay chuyển nhưng cũng có thể gây ra bong bóng”, TS. Trần Đình Thiên, Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam nói và dẫn chứng 3 yếu tố đã từng gây ra “bong bóng” 10 năm trước. Nhận xét này được ông Thiên đưa ra tại Hội thảo “Cơ hội đầu tư - kinh doanh 2018” do Trung tâm Tin tức VTV24 và BizLIVE tổ chức diễn ra tại Trung tâm hội nghị Quốc tế FLC Sầm Sơn, Thanh Hóa.

"Muốn không lỡ tàu cách mạng 4.0, Việt Nam phải cắn răng trả giá nhưng hình như cái cắn răng đang hơi yếu!" (19/12/2017)

Trong một thời gian ngắn, cách mạng 4.0 đã mang đến những sản phẩm ấn tượng như tiểu thuyết được trí tuệ nhân tạo chắp bút hay một cô robot có cảm xúc được thừa nhận quyền con người. Làn sóng công nghệ lan nhanh khiến nhiều quốc gia, nếu không chuyển mình sẽ bị bỏ lại và gánh nhiều hệ luỵ.

Bùng nổ vốn đăng ký đầu tư bất động sản, mừng hay lo? (17/12/2017)

Theo Phó Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam - TS. Lê Xuân Sang, vốn đầu tư đăng ký mới trong lĩnh vực kinh doanh bất động sản tăng mạnh không có nghĩa là thị trường bất động sản đã quá nóng và mất kiểm soát.

Hội thảo quốc tế “Tái cơ cấu kinh tế hướng tới phát triển nhanh và bền vững: Những vấn đề đặt ra đối với Việt Nam và Lào”

25/09/2019

Ngày 25/9/2019, tại Hội trường tầng 12, số 1B Liễu Giai, Ba Đình, Hà Nội, Viện Kinh tế Việt Nam đã tổ chức Hội thảo quốc tế “Tái cơ cấu kinh tế hướng tới phát triển nhanh và bền vững: Những vấn đề đặt ra đối với Việt Nam và Lào”. Hội thảo thuộc chương trình hợp tác giữa Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam và Viện Nghiên cứu Kinh tế quốc gia Lào, đề tài “Tái cơ cấu nền kinh tế Việt Nam và Lào hướng tới phát triển nhanh và bền vững” do PGS.TS. Nguyễn Chiến Thắng, Phó viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam làm chủ nhiệm.

Phát biểu khai mạc Hội thảo, PGS.TS. Bùi Quang Tuấn, Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam đã nhiệt liệt chào mừng sự có mặt của các đại biểu đồng thời nhấn mạnh tầm quan trọng của chủ đề Hội thảo đối với quan hệ hợp tác khoa học giữa hai cơ quan nghiên cứu đầu ngành về khoa học xã hội của cả Việt Nam và Lào. PGS chia sẻ: Việt Nam bắt đầu thực hiện chính sách Đổi mới từ năm 1986, chuyển đổi từ cơ chế kế hoạch hóa tập trung sang cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Việc tái cơ cấu  kinh tế đã giúp Việt Nam đạt được những thành tựu to lớn trên nhiều mặt. Tốc độ tăng trưởng kinh tế trung bình hàng năm giai đoạn 2001-2010 là 7,26%; GDP theo giá thực tế năm 2011 đã gấp hơn 3,8 lần so với năm 2000; từ năm 2010, Việt nam đã trở thành quốc gia có mức thu nhập trung bình thấp theo xếp hạng của Ngân hàng thế giới. Đã đạt được thành tích vượt bậc về xóa đói giảm nghèo; năm 2011 số hộ nghèo giảm xuống còn khoảng gần 12%. Kinh tế vĩ mô trong suốt thời kỳ cơ bản duy trì ổn định; các cân đối lớn của nền kinh tế nhìn chung vẫn được bảo đảm.

PGS.TS. Bùi Quang Tuấn, Viện trưởng Viện KTVN phát biểu khai mạc

Tuy vậy, trong thời gian gần đây nền kinh tế Việt Nam đã bộc lộ không ít yếu kém nội tại. Tăng trưởng GDP tuy vẫn ở mức tương đối cao nhưng đang có xu hướng chậm lại; chất lượng tăng trưởng, hiệu quả và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế còn thấp… Do đó, chủ đề của Hội thảo có ý nghĩa rất lớn trong việc giúp các học giả hai bên có thể đánh giá được những vấn đề có liên quan dưới bối cảnh tác động của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0, của sự biến đổi môi trường, của hội nhập và toàn cầu hóa hiện nay…

Phát biểu tại Hội thảo, PGS.TS. Nguyễn Chiến Thắng cũng chia sẻ: Cùng với Việt Nam, năm 1986, Lào cũng thực hiện chuyển đổi mô hình kinh tế tập trung sang nền kinh tế thị trường. Nhờ đó, kinh tế Lào cũng đã đạt được những bước tăng trưởng khá cao, tỷ lệ nghèo giảm nhanh chóng từ 43,6% (năm 1995) xuống 13% (năm 2017). Mặc dù vậy, kinh tế Lào vẫn còn đứng trước nhiều khó khăn và thách thức trong quá trình CNH, HĐH đất nước, nợ công cao, nền công nghiệp khai khoáng có nhiều tác động ảnh hưởng nghiêm trọng tới môi trường… đã và đang đòi hỏi Chính phủ Lào cần phải có những nghiên cứu, tìm ra được giải pháp tái cơ cấu nền kinh tế hướng tới sự phát triển nhanh và bền vững. Vì vậy, Những ý kiến tại Hội thảo sẽ góp phần cung cấp hệ thống lý luận cho các đề xuất mang hàm ý chính sách, góp phần thiết thực vào sự phát triển chung của nền kinh tế Việt Nam – Lào trong thời gian tới.

PGS.TS. Nguyễn Chiến Thắng, Phó Viện trưởng Viện KTVN trình bày báo cáo tham luận

Hội thảo đã được nghe các báo cáo có liên quan đến con đường tái cơ cấu của Việt Nam; Tiến trình tái cơ cấu đầu tư công tại Việt Nam và Lào; Công cuộc tái cơ cấu các nền kinh tế; Thực trạng và những vấn đề đặt ra trong việc tái cơ cấu nền kinh tế ở Lào; Bản chất của tái cơ cấu nền kinh tế…

Theo đánh giá của PGS.TS. Nguyễn Chiến Thắng, trọng tâm của tái cơ cấu của Việt Nam đang dồn lên 3 trụ cột là doanh nghiệp nhà nước; đầu tư công và hệ thống các ngân hàng thương mại. Tuy nhiên, thách thức vẫn đang còn tồn tại do mô hình tăng trưởng kinh tế dựa trên các động lực cũ như tài nguyên, khoáng sản, chi phí lao động thấp, đầu tư và mở rộng tín dụng chậm đổi mới đã không còn phù hợp với những cơ hội và thách thức của cuộc CMCN 4.0 và hội nhập quốc tế sâu rộng (FTAs) thế hệ mới; Lực lượng doanh nghiệp tư nhân còn yếu thế trong mối tương quan với doanh nghiệp nhà nước và doanh nghiệp FDI, hệ sinh thái hỗ trợ khu vực tư nhân chậm phát triển; thiếu nguồn nhân lực chất lượng cao làm nền tảng cho nâng cao chất lượng tăng trưởng. Bên cạnh đó, Việt Nam cũng đang đứng trước các khó khăn, lực cản có liên quan đến việc tạo dựng nhận thức chung, sự đồng thuận về tái cơ cấu, khó khăn trong việc xác định điểm đột phá, lực cản đến từ việc xử lý nợ xấu, chi phí chuyển đổi cơ cấu ngành, vùng, lợi ích từ các nhóm (ngân hàng, doanh nghiệp nhà nước, các dự án đầu tư công, các ngành thay thế nhập khẩu, khai thác khoáng sản)…

Tại Lào, để đưa đất nước phát triển nhanh hơn, dần hòa nhịp vào sự phát triển của khu vực và thế giới, Đại hội lần thứ IV (1986) của Đảng NDCM Lào đã kịp thời đề ra đường lối đổi mới toàn diện, xây dựng và phát triển đất nước. Dưới ánh sáng của đường lối đổi mới, kinh tế Lào phát triển khá mạnh. Có thể nhận thấy rằng, từ khi mở cửa, điều chỉnh cơ cấu kinh tế năm 1986 đến nay, Lào từ một trong những nước chậm phát triển nhất đã trải qua thời kỳ khó khăn nhất, để tiến lên xây dựng nền kinh tế quốc dân vững mạnh. 

TS.Leeber Leebouapao, Phó Chủ tịch Viện nghiên cứu kinh tế quốc gia Lào (NIER) phát biểu tại Hội thảo

Trong năm tài khóa 2011-2012, Lào đã khắc phục những khó khăn như lũ lụt, lạm phát trong nước cũng như những ảnh hưởng bất lợi của cuộc khủng hoảng tài chính quốc tế… để thúc đẩy phát triển kinh tế, hoàn thành mọi chỉ tiêu kinh tế. Trong năm tài khóa này, GDP của Lào tăng 8,3% so với cùng kỳ, đạt 620.000 tỷ kíp (khoảng 7,74 tỷ USD) và GDP bình quân đầu người vào khoảng 9,64 triệu kíp (1.203 USD). 

Là một nước có dân số khoảng 7 triệu dân và ngành du lịch những năm gần đây có nhiều đóng góp cho nền kinh tế, thu nhập bình quân đầu người của Lào trong năm 2018 đạt 2.599 USD, vượt chỉ tiêu đề ra; lạm phát ở mức thấp, khoảng 2,1%; tỷ giá, thị trường ngoại tệ được kiểm soát; thu ngân sách năm được bảo đảm theo kế hoạch, chi ngân sách thấp hơn 0,2% so với kế hoạch, thâm hụt ngân sách được thu hẹp xuống còn 4,7% GDP so với mức 5,3% GDP năm 2017.

Chính phủ Lào đang xây dựng quỹ khuyến khích phát triển doanh nghiệp vừa và nhỏ; đẩy mạnh kêu gọi đầu tư vào các khu kinh tế trên cả nước. Hiện có gần 600 công ty trong và ngoài nước vào đầu tư và đăng ký đầu tư tại các khu kinh tế, đóng góp tích cực vào sự phát triển kinh tế của Lào. Năm 2018, hàng hóa nhập khẩu để thực hiện các dự án trong các khu kinh tế đạt 430 triệu USD; giá trị xuất khẩu hàng hóa điện tử, may mặc, tiêu dùng sản xuất tại các khu kinh tế cũng tăng rõ rệt, đạt 249 triệu USD. Mặc dù đạt được nhiều thành tựu nêu trên, hiện Lào cũng đang đứng trước những thách thức liên quan đến sự phát triển không đồng đều giữa các vùng, cơ chế tự phát “mạnh ai nấy làm” trong việc chuyển đổi, tái cơ cấu nền kinh tế ở các địa phương là đặc điểm dễ nhận thấy tại Lào cho thấy sự lỏng lẻo, thiếu tính liên kết vùng trong phát triển kinh tế tại Lào.

các đại biểu tham dự Hội thảo chụp ảnh lưu niệm

Có thể thấy, với các vấn đề trao đổi, các nhà khoa học đều cho rằng để phát triển nhanh và bền vững cần có sự quyết tâm chính trị mạnh mẽ của cấp lãnh đạo cao nhất và sự chỉ đạo thống nhất, quyết liệt, cụ thể trong công tác điều hành, triển khai; Phải xác định đúng trọng tâm của tái cơ cấu, xác định điểm đột phá mang tính dài hạn; Có thứ tự ưu tiên, xác định được lộ trình tái cơ cấu để ưu tiên các giải pháp; Tái cơ cấu phải đi kèm với các giải pháp chính sách bổ trợ hướng tới các đối tượng dễ bị tổn thương bởi các tác động của tác cơ cấu; tăng cường cơ chế giám sát, kiểm tra của các tổ chức xã hội; Có các biện pháp chế tài đủ mạnh đối với các dự án chậm tiến độ và đội vốn; Liên tục thực hiện các tổng kết, đánh giá hiệu quả của đầu tư công (sau khi dự án kết thúc) để rút ra các bài học kinh nghiệp cho các dự án đầu tư công tiếp theo...

Các tham luận và ý kiến trao đổi tại Hội thảo sẽ được BTC khẩn trương tổng hợp, xây dựng thành hệ thống lý luận bổ sung vào báo cáo kết quả đề tài “Tái cơ cấu nền kinh tế Việt Nam và Lào hướng tới phát triển nhanh và bền vững” sẽ được hoàn thành trong thời gian tới./.

Phạm Vĩnh Hà

(Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam)